Termin “biološki diverzitet“ je prvi upotrebio naučnik Raymond F. Dasmann, koji se bavi proučavanjem i očuvanjem biljnog i životinjskog sveta, u svojoj knjizi Druga vrsta države iz 1968. godine. Knjiga se bavi zagovaranjem očuvanja živog sveta oko nas. Međutim, termin je široko prihvaćen tek posle više od deset godina, uvođenjem u opštu upotrebu u nauci i politici zaštite životne sredine osamdesetih godina prošlog veka. Termin je u naučnu zajednicu uveo Thomas Lovejoy u predgovoru knjige Očuvanje biologije.

Od tada termin koriste biolozi, ekolozi, politički lideri i zabrinuti građani. Konferencija o životnoj sredini i razvoju (Samit o Zemlji) Ujedinjenih Nacija je 1992. godine definisala biološki diverzitet kao „varijabilnost među živim organizmima iz svih izvora, uključujući, između ostalog, zemaljske, morske i ostale vodene ekosisteme, i ekološke komplekse čiji su deo; ovo uključuje diverzitet unutar vrsta, između vrsta i u ekosistemima“. Ova definicija se koristi u Konvenciji Ujedinjenih Nacija o biološkom diverzitetu – međunarodnom dokumentu koji definiše politiku biodiverziteta na globalnom nivou.

Ciljevi ove konvencije su „očuvanje biološkog diverziteta, održivo korišćenje njegovih komponenti i fer i ravnomerna podela koristi od korišćenja genetičkih resursa, uključujući koristi od odgovarajućeg pristupa tim resursima i odgovarajućeg transfera relevantnih tehnologija, uzimajući u obzir sva prava nad tim resursima i tehnologijama, kao i od odgovarajućeg finansiranja“.

Poljoprivredni biodiverzitet je deo biodiverziteta zemljišta i može se podeliti na dve kategorije:

  • Intraspecies – genetički varijeteti unutar pojedinačne vrste.
  • Interspecies – broj i sorte različitih kultivisanih vrsta kao što su krompir, šargarepa, paprika, zelena salata itd.

Interspecies diverzitet useva je, delimično, odgovoran za diverzitet naše hrane dok nam intraspecies diverzitet unutar pojedinačne vrste nudi izbor u našoj ishrani i prilagodljivost lokalnim klimatskim uslovima. Ako usev ne uspe u monokulturi, mi se oslanjamo na poljoprivredni diverzitet da nam obezbedi nešto novo što će biti ponovo zasejano; ako štetočine unište useve pšenice, neka otpornija sorta pšenice može biti zasejana sledeće godine. Biodiverzitet takođe može obezbediti rešenje u slučajevima nedaća u poljoprivredi:

  • Kada je virus kržljavosti stabljike pirinča (RGSV) napao polja od Indonezije do Indije sedamdesetih godina prošlog veka, ispitano je 6.273 sorte na otpornost prema ovom virusu. Jedna jedina indijska sorta, poznata samo u nauci od 1966. godine, bila je otporna. Ova sorta je hibridizovana sa ostalima i ovi hibridi su sada opšte poznati.
  • Bolest rđavosti kafe napala je plantaže kafe u Šri Lanki, Brazilu i Centralnoj Americi 1970. godine. Otporna sorta je nađena u Etiopiji.

Praksa gajenja monokulture je bila jedan od činilaca u nekoliko poljoprivrednih katastrofa, uključujući kolaps evropske industrije vina krajem XIX veka i epidemiju plamenjače lista kukuruza (SCLB) na jugu SAD 1970. godine. Propast useva krompira u Irskoj 1846. godine uzrokovala je smrt milion ljudi i emigriranje još oko dva miliona. To je bio rezultat gajenja samo dve sorte krompira, obe neotporne na bolest Phytophthora infestance koja se pojavila 1845. godine.

Iako oko 80% ljudske hrane dolazi od samo 20 biljnih sorti, ljudi koriste najmanje 40.000 vrsta. Mnogo ljudi zavisi od tih vrsta kao izvora hrane, odeće i građevinskog materijala. Zemljin biodiverzitet za opstanak obezbeđuje resurse za uvećanje prehrambenog spektra i druge proizvode pogodne za ljudsku upotrebu, iako postojeća stopa izumiranja smanjuje taj potencijal.

Zbog toga su, dvadeset godina posle Samita u Riju, Ujedinjene Nacije proglasile period 2011-2020 kao UN dekadu biodiverziteta.